काठमाडौं – बीमा क्षेत्रमा १९ वर्ष बिताइसकेका सुशिलदेव सुवेदी यही माघ २३ गतेदेखि नेपाल बीमा प्राधिकरणको कार्यकारी निर्देशक बने । गत जेठमा राजु रमण पौडेल अनिवार्य अवकाशमा गएपछि रिक्त रहेको प्राधिकरणको कार्यकारी पदमा सुवेदी नियुक्त भएका हुन् ।
बीमा बजारमा नियामकको भूमिकामा अब्बल र सरल भनेर चिनिने सुवेदीले यो क्षेत्रमा दुई दशक पार गरिसके। आन्तरिक प्रतिस्पर्धामा सबैभन्दा बढी अंक ल्याएपछि कार्यकारी निर्देशक बनेका उनी चन्द्रागिरि नगरपालिका वडा नं ६ मा जन्मे हुर्केका हुन् । बाल्यकालमा पढाइमा अब्बल उनका बुबा बलदेव सुवेदी शिक्षक हुन् भने आमा सावित्री सुवेदी गृहिणी हुन् ।
उनको दाइ कपिल देव सुवेदी र उनको दिदी सुगन्धा सुवेदी विद्यालय भरिकै राम्रो विद्यार्थीकोरुपमा प्रचलित थिए । ‘सानोमा पढाइमा सधैँ अब्बल दर्जाका विद्यार्थीकारुपमा पहिचान बनाएका उनी कक्षामा उमेर र उचाइको हिसाबले पनि सबैभन्दा सानो भएको कारण खेलकुदमा रुचि नरहेको बताउँछन् ।
सानैबाट अनुशासनमा बसेर हुर्केका सुवेदी आफ्नै बुबा शिक्षक भएर आफूलाई व्यवहारिक कुरामा जीवनको यो खुड्किलासम्म आइपुग्दा सहज भएको भान गर्छन् । २०५० सालमा एसएलसी पास गरेपछि विज्ञान विषय पढ्ने सोचे पनि बीचमा छाडेर शंखरदेव क्याम्पसबाट उनले व्यवस्थापनमा स्नातकोत्तर उत्तीर्ण गरे ।उच्च शिक्षा अध्ययनको क्रममा विभिन्न ठाउँमा जागिरको अवसरको खोजी समेत उनले गरेका थिए ।
यसै क्रममा लोकसेवामा परीक्षा दिएर उनको नाम निस्केपछि २०६३ साल वैशाख ३ गते सहायक निर्देशकका रूपमा नेपाल बीमा प्राधिकरणमा प्रवेश गरेका हुन् । ‘म बीमा क्षेत्रमा भए पनि आफ्नो बाल्यकालमा थुप्रै पेशाप्रति आकर्षित भएको थिए,’ उनले बैंकिङ्ग समाचारसँग भने, ‘बाल्यकालमा लेखक, चित्रकार लगायत बन्ने सोच आउँथ्यो ।’
सुवेदीले केही समय शिक्षक पेशामा पनि अनुभव सँगालेका छन् । प्राधिकरणमा नाम निस्किएपछि उनले बिहान पढाउँथे । बिस्तारै बीमा क्षेत्रलाई धेरै समय दिनुपर्ने भएपछि उनले अध्यापन पेशालाई रोक्नुपर्यो । आफ्नो जीवनको यात्रामा मार्गदर्शन दिने गुरुको रूपमा उनी आफ्नो दाइलाई मान्छन् ।

२०६३ साल वैशाख ३ गते सहायक निर्देशकका रूपमा नेपाल बीमा प्राधिकरणमा प्रवेश गरेका सुवेदीलाई १८ वर्ष १० महिना सेवा गरेपछि प्रशासनिक रूपमा सबैभन्दा उच्च कार्यकारी निर्देशक बन्न सफल भएका छन् । २०७० साल जेठमा उप–निर्देशक बनेर अघि बढेका सुवेदी २०७६ साल वैशाखमा निर्देशक पदमा बढुवा भएका थिए । पछिल्लो समय करिब ६ वर्षदेखि निर्देशक रहेका सुवेदी प्राधिकरणभित्र अब्बल मानिन्छन् ।
उनै सुवेदीसँग वर्तमान बीमा बजारको अवस्था, बीमा बजारको भविष्य र सम्भावना विषयमा बैकिङ्ग समाचारले गरेको कुराकानीको सम्पादित अशंः
१९ वर्ष एउटै क्षेत्रमा रहेर योगदान दिएपछि कार्यकारी निर्देशकको जिम्मेवारी पाउनु भएको छ । करिब शून्यदेखि उच्च तहसम्मको यो यात्रामा कस्तो अनुभूति भइरहेको छ ?
मैले काम गर्न थालेको १९ वर्ष भयो । विगतलाई फर्केर हेर्ने हो भने सानो सानो कुराहरू सिक्ने मौका पाए । बीमा क्षेत्रको चुनौती, सम्भावना, यसको अवस्थालाई नजिकबाट नियालेर बुझ्न पाए । अहिले यो पदसम्म आइपुग्दा आगामी दिनमा बीमा क्षेत्र पुग्नुपर्ने ठाउँसम्म पुर्याउन नियामक भएर खेल्नुपर्ने भूमिकामा म सधैँ रहने छु ।

बीमा क्षेत्रमा धेरै विवाद सुनिन्छ । भुक्तानी नदिनेदेखि अन्य समस्या सुनिन्छन् । तपाईँको विचारमा चाँहि नेपालको बीमा बजार कतिको सन्तोषजनक छ ?
यो समय अनुसारको कुरा हो । विगतको तुलनामा यो क्षेत्र राम्रो भएको छ । सुध्रिनेक्रम जारी नै छ । बीमा बजार समय अनुसार परिष्कृत भइरहेको छ । तर, समस्या सबै समाधान भएको छ र बजार ठिकठाक छ भन्न सकिने स्थिती छैन । समयको माग अनुसार परिवर्तनका लागि पनि नयाँ–नयाँ समस्याहरूको सामना गरेर त्यसको समाधानमा बीमा प्राधिकरण लागिपरिरहेको छ । सबै नागरीहरूले पनि पछिल्लो समय बीमालाई चासो दिन थाल्नु भएको छ ।
बीमा क्षेत्रमा अभिभावको भूमिका निर्वाह गर्दा तपाईँको तिता–मिठा अनुभवलाई कसरी सम्झिनु हुन्छ ?
अभिभावक भएर काम गर्दा पक्कै पनि दृष्टिकोणको हिसाबले फरक परिरहेको हुन्छ । हामीले सोच्ने कुरा र जीवन बीमा कम्पनी निर्जीवन बीमा कम्पनी, पूनर्बीमा, लघुबीमा कम्पनी, मध्यस्थकर्ता लगायतले हेर्ने दृष्टिकोणमा भिन्नता आउँछ । कहिलेकाहीँ चित्त नबुझ्ने, आपसी समझदारीको लागि समस्या हुने जस्तो पक्ष आइरहन्छ । नियामक र कम्पनीहरूको नियत राम्रो हुँदाहुँदै पनि कहिलेकाहीँ कुरा मिल्दैन । जसकारण, ठुलै समस्याहरू पनि भएका छन् । हामी नियामक भएको हिसाबले पनि यस्तो घटनाहरु कमै होस् भन्ने हाम्रो योजना हो ।
बीमा क्षेत्रमा लामो अनुभवलाई आधार लिएर बीमा बजारलाई हुर्काउनु भयो भन्न पनि मिल्छ क्यारे । बीमा बजारलाई अझै कसरी प्रभावकारी बनाउन सकिन्छ ?
हामीले अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासलाई बढी ध्यान दिनुपर्छ । आगामी दिनमा के कस्तो नयाँ व्यवस्थाले गर्दा बीमा बजारमा सहजता हुन्छ। त्यस्तो अभ्यासमा काम गर्नुपर्छ । ग्राहकहरूको आवश्यकता अनुसारको उत्पादन ल्याउन बीमा कम्पनीलाई भन्नु पर्छ । र, बीमा कम्पनीहरूले पनि यसलाई आत्मसाथ गर्नुपर्छ जस्तो मलाई लाग्छ । बीमा कम्पनी, सर्भेयरहरु, अभिकर्ताहरूले आफ्नो आफ्नो तर्फबाट जिम्मेवारी गहन रूपले हेरियो भने सबै राम्रो हुन्छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकको नियमन र निगरानी कडा भएर बैंकले विकास गरेको र पछिल्लो समय बीमा क्षेत्रको अवस्था हेरेर बीमा प्राधिकरणले कढाई गर्न नसकेर बीमा पछाडि परेको भन्न मिल्छ नि, हैन ?
प्रत्येक व्यवसायको आफ्नै स्वभाव हुन्छ । बैंकिङ्ग प्रणली भनेको ल्याण्डिङ्ग र डिपोजिटमा आधारित हुन्छ । बीमामा प्रत्येक वस्तुको छुटै बीमा, छुटै नीति नियम हुन्छ । त्यस्तो थुप्रै जोखिमहरूलाई हामीले समाधान गर्नुपर्ने हुन्छ । बैकिङ्ग प्रणालीमा कडाइ गर्दा आम नागरिकले देख्नेगरी कडाइ गरिएकाे हुन्छ । बीमामा यस्तो हुँदैन । गलत गर्ने कम्पनीहरुलाई प्राधिकरण्ले पनि छाड्दैन।
अन्त्यमा, बीमा बजारमा युवाहरूको लागि कस्तो सम्भावना छ ?
युवाहरुका लागि यो बजारमा सम्भावना एकदमै छ जस्तो लाग्छ । अहिलेका युवाहरूमा देखिने समस्या भनेको धैर्यता नहुनु हो । मैले यो क्षेत्रमा यत्ति लामो समय बिताए सबै निरन्तरता र धैर्यताले गर्दा हो । युवाहरूलाई आजको भोलि नै नतिजा र पैसा चाहिएको हुन्छ । अहिलेका युवाहरूमा प्रतिभा, सिप, मार्गदर्शन, अवसर छ । तर, सबै जना विदेशप्रति आकर्षित भएका छन् । तर, बीमा क्षेत्रमा पनि धेरै युवाहरूको भविष्य राम्रो छ ।
प्रतिक्रिया