तनहुँमा एउटै गाउँबाट दैनिक १७ सय लिटर दूध उत्पादन

तनहुँ – मिहिनेत गर्न सके स्वदेशमै बसेर विदेशको सरह पैसा कमाउन सकिन्छ भन्ने गतिलो उदाहरण जिल्लाको व्यास नगरपालिका-१३ स्थित बेलबासका पशुपालन किसानले दिएका छन्। बेलबास दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्थामा आबद्ध भएका ६१ मध्ये ४५  किसान व्यावसायिक रुपमा पशुपालन गरेर समाजमा नमूना कार्य गर्दै आएका हुन्।

अहिलेको सुक्खायाममा दूध उत्पादन घट्नुपर्नेम वृद्धि हुँदै गइरहेको संस्थाका व्यवस्थापक श्रीप्रसाद साँखीले जानकारी दिए। उनले भने, ‘थोरैमा मासिक १५ हजारदेखि दुई लाख बढीसम्म कमाउने दूध व्यवसायी यहाँ रहेका छन्।’

यसअघि दैनिक एक हजार ६०० लिटर दूध बिक्री हुँदै आएकोमा अहिले एक हजार ७०० लिटर दूध संकलन भइरहेको छ। दूधबाट राम्रै आम्दानी हुने देखेपछि किसान उत्साहित भएर गाई थप्दै जाँदा बेमौसमी सिजनमा दूधको परिणाम बढेको उनले बताए। उत्पादित दूध बेलबास दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्थामार्फत दमौली र पोखराको सुजल डेरी प्रालिमा बिक्री गर्ने गरिएको छ। उत्पादन गरिएको दूध बिक्रीका लागि बजारको कुनै समस्या नभएपछि यहाँका किसान पशुपालनतर्फ आकर्षति भएर लागेका हुन्।

दमौली बजारमा सञ्चालनमा ल्याइएको दुई पसलबाट दैनिक ७०० लिटर दूध खपत हुने गरेको छ भने एक दिन बिराएर सुजल डेरीले दुई हजार लिटर दूध पोखरा लैजाने गरेको छ । यहाँका व्यासायिक पशुपालनले परिवारको मात्रै नभई सिंगो समाजको मुहारमा परिवर्तन ल्याएको संस्थाका सचिव मेघनाथ आचार्यले बताए।

उनले भने, ‘आफूले दूध उत्पादन गर्नुका साथै पशुपालन गर्न चाहने किसानका लागि थप उत्प्रेरण जगाउने कार्य गरिएको आभास गर्न थालिएको छ।’  यस क्षेत्रका पशुपालन कृषकले अन्य व्यक्तिका लागि परिश्रम गर्न सकिए केही हुँदोरहेछ भन्ने गतिलो सन्देश दिएका छन्। दूध बिक्रीबाट आएको पैसाले लेनदेन व्यवहारका साथै दैनिक घर खर्च चलाउनमा सजिलो भएको पशुपालक किसान बताउँछन्।

कृषकको खरिद मूल्यअनुरुप अहिले दैनिक एक लाख ३४ हजार मूल्यको दूध संकलन हुने गरेको छ। भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्रबाट प्रतिलिटर तीन रुपैयाँ र व्यास नगरपालिकाबाट दुई रुपैयाँ अनुदान सहकारीमार्फत पाउने गरेका छन्। व्यावसायिक पशुपालन कृषकलाई राज्यले प्रोत्साहन गर्न दाना, चोकरको महँगी नियन्त्रण र उत्पादनका आधारमा अनुदानलाई प्राथमिकता दिन सके अझै प्रभावकारी हुन सक्ने संस्थाका अध्यक्ष केशवबहादुर थापाले बताए।

सीआईबीले यस घटनामा असोजबाट नै अनुसन्धान सुरु गरेको भएता पनि अहिले आएर मात्र सफलता पाउन सकेको हो। आर्थिक लाभका लागि केही समूहहरू मिलेर फेक रेस्क्यु गर्ने गर्छन्। यसले पर्यटन क्षेत्रमा असर यस्तो सिधै असर गर्दैन । हिमाली क्षेत्रमा पदयात्रा तथा पर्वतारोहणका क्रममा आउने विदेशी पर्यटकहरूमाथि फेक रेस्क्युको घटनाले धेरै प्रभावित नहुने प्रहरी नायव उपरीक्षक कृष्णराज ओझा बताउँछन्। अहिलेसम्मका अवस्थामा फेक रेस्क्यु घटनाहरूले यस्तो केही प्रभाव पारेको अवस्था नरहेको उनी बताउँछन्। उनी भन्छन्, ‘फेक रेस्क्यु व्यक्तिको नियतले गर्ने आपराधिक पाटो हो, तर यसले नेपालभित्रने  पर्यटकहरूको संख्यामा नै प्रभाव पर्दैन।’