‘सरकारी निकायहरूसँग समन्वयनको अभावले व्यवसाय सञ्चालनमा कठिनाइ सिर्जना भयो’

हामीले फुडमान्डूको सुरुवात गरेदेखि हालसम्मको कुरा गर्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट सहयोग नभएर व्यवसाय अगाडी बढाउन नै समस्या भन्ने चाहिँ हामीले भोग्नुपरेन । तर कुनै कुनै समयमा कठिनाइ भने सामना गर्नुपर्ने अवस्था आयो । यो कठिनाइका कुरा गर्दा कुनै नीतिगत विषयले पनि भएको होला ।

तर, मेरो आफ्नो अनुभवमा चाहिँ नीतिगत भन्दा व्यवहारिक विषय हो जस्तो लाग्छ । मेरो बुझाइमा २० प्रतिशत नीतिगत कुराले समस्या सिर्जना हुन्छ भने ८० प्रतिशत व्यवहारिक कुराले कठिनाइ सिर्जना गरेको छ । जति कम्पनी सानो भयो । कम्पनीको सुरुवातमा सानो सानो कुरामा कठिनाइ हुन्छ । २०१३ मा हामीले फुडमान्डु सुरुवात गर्‍यो । सुरुमा हामीले जति समस्या सामना गर्नुपर्‍यो अहिले बिस्तारै सहज हुँदै गइरहेको छ । 

सरकारी नियाकहरुबिच समन्वयनको पनि अभाव देखिएको छ । उदाहरणका लागी हामीले एफडीआईका लागि अनुमति लिनुपर्ने थियो । कम्पनी, वडामा पनि रजिस्ट्रार थियौँ । उद्योगमा रजिस्टर हुन हामीसँग वर्ग नै थिएन । एफडीआई लिनुपर्ने भएपछि उद्योगमा रजिस्टर हुन्छ भन्ने थाहा भयो र रजिस्टेसन गर्यौ । त्यहाँबाट अनुमति लियौँ । कुनै विधि अपनाएर कम्पनीको एउटा भ्यालुएसन निकालिएको हुन्छ ।

तर, त्यहाँ कसैले आफ्नो शेयर बेच्न खोज्छ भने उस्तै शेयर मूल्य हुनुपर्छ भन्ने लाग्दैन । त्यो सबैलाई थाहा छ तर पनि निर्णय लिन हिचकिचाउने गर्छन् । नीतिमा पनि शेयरको मूल्य फरक बनाएर बेच्न नमिल्ने भन्ने स्पष्ट छैन । यस्ता समस्या हामीले भोगिरहेका हुन्छौँ । बैंकसँग कारोबार गर्नलाई त्यस्तो कठिनाइ नभोगे पनि सरकारी निकायहरूसँग समन्वयनको   अभाव देखिएको छ । 

म र मेरो साथी मिलेर फुडमान्डुको सुरुवात गरेको हो । हामीले आफ्नै लगानी हालेर नै यसलाई सञ्चालन गरेका हौँ । २०१० मा जुन सर्भिस हामीले सुरु गरेका थियौँ । बजार तयार थिएन । बिस्तारै ग्रोथ भएको हो । त्यसैले हामीलाई क्यापिटल पनि बिस्तारै बिस्तारै जुटाउन पर्‍यो । जसले गर्दा आफै स्रोतबाट ५/६ वर्ष हामी चल्न सक्षम भयौँ । बिस्तारै ग्रोथ हुँदै गयौँ । हामीले रुपैयाँ धेरै बण्ड गरेनौँ । २०१७ मा आएपछि मात्रै हामीले लगानी खोजेका हौँ । २०२३ मा आएपछि हामीले धेरै लगानी एफडीआईबाट लिएका छौँ । 

कुनैपनि स्टार्टअप सञ्चालन हुन फण्ड अनिवार्य हुन्छ । फण्डबिना कोही पनि  अगाडी बढ्न सक्दैन । केही इनोभेसन ल्याउनुहुन्छ बैंकहरुले भने रिक्स त बढी हुन्छ । स्टार्टअप गर्दै जाँदा उनीहरूलाई प्रेरणा दिने गरी सफलताका कुराहरू बाहिर आउनुपर्दछ । कुनै पनि व्यवसाय सञ्चालन गर्नुभन्दा त्यसलाई कसरी प्रेरणा दिने भन्ने खालको नीति नभएको होकि जस्तो लाग्छ। किनभने व्यवसाय सुरु गर्नु मात्रै ठुलो कुरा होइन । जति व्यवसाय ठुलो भयो त्यति चुनौतीहरू सामना गर्नुपर्ने हुन्छ ।

(फूडमान्डूका संस्थापक अधिकारीले ‘बैंकिङ्ग डिस्कोर्श, २०२५’ को ‘साना तथा मझौला उद्यमहरूमा कर्जा विस्तारको समस्याः समाधानका नविन तथा प्रचलित अभ्यास र हाम्रो तयारी’ नामक दोस्रो सत्रमा राखेका विषयहरूमा आधारित)